Համաձայն ACSES վերլուծական կենտրոնի կողմից կատարված Հայաստանի առողջապահության համընդհանուր ապահովագրության վերաբերյալ քաղաքականության համառոտագրի՝
Միջազգային փորձը ցույց է տալիս, որ առողջության համընդհանուր ապահովագրությունը արդյունավետ է միայն այն դեպքում, երբ այն ներդրվում է համապատասխան տնտեսական և ինստիտուցիոնալ միջավայրում։ Հայաստանում ընտրված մոդելը, սակայն, մի շարք կարևոր կետերով չի համապատասխանում այդ նախադրյալներին։
Բևերիջյան մոդելը գործում է այն երկրներում, որտեղ կա ուժեղ պետություն և բարձր հարկային եկամուտներ, բայց նույնիսկ այնտեղ առկա են խնդիրներ՝ երկար հերթեր, ցածր սակագներ և քաղաքական ազդեցություն ։ Բիսմարկյան մոդելը, հակառակը, հիմնված է մրցակցության վրա, որտեղ ապահովագրողները պայքարում են շահառուների համար՝ բարձրացնելով որակը ։
Հայաստանը ընտրել է այս մոդելի «միակ վճարողի» տարբերակը, բայց առանց դրա հիմնական առավելության՝ մրցակցության։ Արդյունքում ստեղծվում է կենտրոնացված համակարգ, որտեղ մեկ հիմնադրամը վերահսկում է ամբողջ շուկան ։ Սա նվազեցնում է արդյունավետության խթանները և մեծացնում կառավարման ու կոռուպցիոն ռիսկերը։
Մյուս խնդիրը ֆինանսավորումն է։ Այն երկրներում, որտեղ այս համակարգերը հաջող են, պետական ներդրումները բարձր են, մինչդեռ Հայաստանում առողջապահությունը շարունակում է մեծապես կախված մնալ քաղաքացիների գրպանից կատարվող ծախսերից ։ Այս պայմաններում ապահովագրությունը չի լուծում հիմնական խնդիրը՝ հասանելիությունը։
Նույնիսկ Էստոնիայի նման երկրում, որտեղ գործում է նման մոդել, պահպանվում են խնդիրներ՝ ֆինանսավորման պակաս, կադրերի սահմանափակում և բարձր սեփական վճարներ ։ Սա նշանակում է, որ Հայաստանի պայմաններում ռիսկերը կարող են լինել ավելի խոր։
Միջազգային փորձը ցույց է տալիս ոչ թե այս մոդելի ուժեղ կողմերը, այլ դրա սահմանափակումները Հայաստանի համար։ Առանց մրցակցության, բավարար ֆինանսավորման և ուժեղ կառավարման, համակարգը կարող է վերածվել ոչ թե բարեփոխման, այլ նոր խնդիրների աղբյուրի։
