Համաձայն ACSES վերլուծական կենտրոնի կողմից կատարված Հայաստանի առողջապահության համընդհանուր ապահովագրության վերաբերյալ քաղաքականության համառոտագրի՝
Առողջության համընդհանուր ապահովագրության մոդելի կիրառումը ստեղծում է լուրջ ռիսկեր ոլորտի երկարաժամկետ ներդրումային գրավչության համար։ Թեև սկզբնական փուլում այն ներկայացվում է որպես համակարգի կայունացման և ֆինանսական հոսքերի կարգավորման միջոց, իրականում այն կարող է հակառակ ազդեցություն ունենալ՝ նվազեցնելով մասնավոր հատվածի հետաքրքրությունը առողջապահության նկատմամբ։
Խնդրի հիմքում գների կենտրոնացված վերահսկումն է։ Երբ մեկ հիմնադրամ է որոշում, թե ինչ արժե բժշկական ծառայությունը, ներդրողը կորցնում է ամենակարևոր գործիքը՝ կանխատեսելիությունը։ Առողջապահությունը բիզնես է, որը պահանջում է մեծ ներդրումներ՝ սարքավորումների, տեխնոլոգիաների, մարդկային ռեսուրսների մեջ։ Այդ ներդրումները արդարացվում են միայն այն դեպքում, երբ կան հստակ կանոններ և երկարաժամկետ տեսանելի եկամուտներ։
Սակայն այստեղ իրավիճակը այլ է։ Գները կարող են սահմանվել ոչ թե շուկայական տրամաբանությամբ, այլ վարչական որոշումներով։ Սա նշանակում է, որ նույնիսկ ամենաարդյունավետ և որակյալ կլինիկան կարող է հայտնվել այն իրավիճակում, երբ իր ծառայության իրական արժեքը չի ծածկվում փոխհատուցմամբ։
Արդյունքում առաջանում է վտանգավոր ընտրություն․
կամ նվազեցնել որակը՝ ծախսերը կրճատելու համար,
կամ բարձրացնել գները և բեռը տեղափոխել պացիենտի վրա։
Երկուսն էլ համակարգային խնդիր են ստեղծում։
Բայց սա միայն տնտեսական հարց չէ։ Սա նաև վստահության հարց է։
Ներդրողը չի գալիս այնտեղ, որտեղ կանոնները կարող են փոխվել ցանկացած պահի։ Երբ շուկան կախված է մեկ կառույցից, ցանկացած քաղաքական փոփոխություն անմիջապես դառնում է ֆինանսական ռիսկ։ Իսկ առողջապահության նման բարդ ոլորտում սա կարող է դառնալ որոշիչ գործոն՝ ներդրում անելու կամ չանելու միջև։
Ավելին, նման պայմաններում նոր խաղացողներ գրեթե չեն մտնի շուկա։ Իսկ արդեն գործողները կսկսեն մտածել ոչ թե զարգացման, այլ գոյատևման մասին։ Սա նշանակում է՝
Եվ այստեղ է ամենակարևոր մարդկային շերտը։
Երբ ներդրումները պակասում են, առաջինը դա զգում է ոչ թե համակարգը, այլ մարդը։
Այն մարդը, ով ուզում է արագ ախտորոշում, ժամանակակից բուժում, կամ պարզապես վստահ լինել, որ իր առողջությունը կախված չէ համակարգի սահմանափակումներից։
Եթե առողջապահությունը դադարում է զարգանալ որպես ոլորտ, այն դադարում է զարգանալ նաև որպես ծառայություն մարդու համար։
