Հայաստանում աղքատությունը շարունակում է մնալ այն հիմնական սոցիալ-քաղաքական մարտահրավերը, որը տարիներ շարունակ խոստումների ու ռազմավարությունների կիզակետում է, բայց իրականում չի ստանում այն խորքային լուծումը, որը կարող է փոխել իրավիճակը։ Խնդիրը վաղուց արդեն անցել է տնտեսականից սոցիալական և քաղաքական դաշտ․ աղքատությունը ոչ միայն տնտեսական ցուցանիշ է, այլ հասարակության կառուցվածքի, արժեքների և պետական կառավարման արդյունավետության ցուցիչ։
Պետական հաշվետվություններում հաճախ ներկայացվող թվերը իրականում չեն արտացոլում այն բազմաշերտ իրականությունը, որի հետ առնչվում են հազարավոր ընտանիքներ։ Աղքատությունը Հայաստանում շարունակում է կրել ցիկլային բնույթ՝ դառնալով փակ շրջան, որը փոխանցվում է սերունդներին։ Երբ որակյալ կրթությունը մնում է անհասանելի, առողջապահական ծառայությունները՝ ծանր բեռ, իսկ աշխատաշուկան՝ սահուն զարգացում չունեցող միջավայր, աղքատությունը վերածվում է ոչ թե սոցիալական վիճակի, այլ կենսակերպի։
Այս փակ շրջանը հատկապես վտանգավոր է այն պատճառով, որ դառնում է սովորականացված։ Սոցիալական անհավասարությունը և անարդարությունը վերածվել են առօրյա ֆոնային իրականության, որի նկատմամբ հասարակությունն սկսում է կորցնել զգայունությունը։ Բայց իրական քաղաքականությունն ու պետության պատասխանատվությունը հենց այստեղ են սկսվում՝ երբ պետությունը պարտավոր է կոտրել այն մեխանիզմները, որոնք վերարտադրում են աղքատությունը։
Խնդրի խորքային պատճառները բազմաշերտ են․ տնտեսական կառուցվածք, որը չի ստեղծում բավարար արտադրողական աշխատատեղեր, կրթական համակարգ, որը հաճախ չի տալիս մրցունակ հմտություններ, և սոցիալական քաղաքականություն, որը ուղղված է ոչ թե աղքատության կանխարգելմանը, այլ նվազագույն գոյատևման ապահովմանը։ Այս ամենին գումարվում են բնակարանային շուկայի բարձր գները, վարկային կախվածությունը և տեղական ինքնակառավարման մարմինների սահմանափակ դերակատարությունը։
Արդյունքում՝ աղքատությունը դառնում է ինքնուրույն գոյություն ունեցող համակարգ, որը սնվում է հենց պետության թուլությունից։ Եթե մարդը չունի տնտեսական վերելքի հնարավորություն, եթե ընտանիքը չի կարողանում դուրս գալ նվազագույն սպառման սահմաններից, ապա աղքատության հաղթահարումը վերածվում է ոչ թե սոցիալական, այլ ազգային անվտանգության խնդրի։
Հայաստանին անհրաժեշտ է քաղաքականություն, որը կխոսի ոչ թե աղքատության նվազեցման մասին, այլ նրա վերացման։ Դա պահանջում է խիզախություն փոխել ներկայիս մոդելը՝ անցնելով երկարաժամկետ ներդրումներին, կրթական և տնտեսական զարգացման համադրված քայլերին, մարզերի իրական խթանմանը և սոցիալական աջակցության նոր փիլիսոփայությանը։
Քանի դեռ աղքատության շրջանը շարունակում է վերարտադրվել, Հայաստանի զարգացման որևէ օրակարգ ամբողջական չի կարող լինել։ Իսկ այդ շրջանը կոտրելը պահանջում է ոչ միայն տնտեսական ծրագրեր, այլև քաղաքական կամք՝ ձգտելու երկարաժամկետ, ոչ թե ցուցադրական արդյունքների։
