Այս փաստաթուղթը ձևակերպում է պետության տեսլականը՝ ինչպիսի երիտասարդ է այն ցանկանում տեսնել վաղը և ինչ գործիքներով է պատրաստվում ձևավորել այդ սերունդը։
Երբ իշխանությունն ընդունեց այս ռազմավարությունը, այն մատուցվեց մի քանի բարձրաձայն շեշտադրումով․ նոր հմտություններ, քաղաքացիական մասնակցություն, ոչ ֆորմալ կրթություն, երիտասարդական կազմակերպությունների աջակցություն։ Մասնագիտական բառապաշարի մակարդակում ամեն ինչ գրավիչ է, բայց եթե փորձենք դուրս գալ ձևակերպումների մակերեսից, արագ հասկանում ենք․ ռազմավարությունը իր մեջ լուրջ անորոշություններ է պահում, որոնք կարող են այն դարձնել ոչ թե զարգացման տետր, այլ՝ ցանկությունների ցանկ։
Ռազմավարության գրավիչ գաղափարախոսությունն անդրադառնում է ժամանակակից կրթական հմտություններին։ Սա փորձ է երիտասարդին դուրս բերել դասագրքային մտածողությունից՝ առաջնորդություն, թիմային պատասխանատվություն, թվային գրագիտություն, մեդիաիմունիտետ։ Եվ այստեղ փաստաթուղթը միանշանակ արդիական է։ Աշխարհի առաջատար կրթական համակարգերը վաղուց հասկացել են՝ իսկական մրցակցությունը ձևավորվում է ոչ այն լսարաններում, որտեղ բոլորն անգիր են անում, այլ այնտեղ՝ որտեղ երիտասարդը կարողանում է վերլուծել, կասկածել, քննարկել։
Սակայն ռազմավարության ամենաբարդ շերտը՝ իրագործելիությունն է։
Փաստաթուղթը, դժբախտաբար, զուրկ է ֆինանսական ճշգրտությունից։ Ոչ մի տեղ մանրամասն չի նշվում՝ ինչ բյուջեով է պետությունը պատրաստվում իրականացնել այդ ծրագրերը, ինչ ֆինանսական մեխանիզմ է ապահովելու դրանց կայունությունը։ Ավելին՝ չկա արձանագրում, թե ինչի հաշվին են դրանք իրականացվելու բարդ բյուջետային տարիներին։
Իրականում այս բացը միջազգայնորեն լուրջ փորձաքար է․ որտեղ ռազմավարությունն ապրում է առանց կայուն ֆինանսական հիմքի, այն կամ վերածվում է ձևականության, կամ դառնում է «առիթաբանական»՝ իրականացվում է միայն ֆինանսավորման առկայության դրվագներով։
Հաջորդ կարևոր խնդիրը չափելիությունն է։ Եթե ռազմավարության ավարտին մենք չունենանք չափորոշիչներ՝ ինչ է հաջողությունը, իսկ ինչ՝ ձախողումը, ապա որևէ մեկը չի կարող պատասխանատվություն կրել։ Այստեղ պետությունը ձևակերպել է ընդհանուր ցանկություններ, բայց չի սահմանել պիլոտային մոդելներ, ժամանակագրություն, մոնիթորինգի մեխանիզմ։ Հայաստանը հաճախ է հիվանդանում նման սինդրոմով․ գաղափարները հնչում են բարձր, արդյունքի չափումը՝ լուռ։
Երրորդ բարդությունը վերաբերում է տարածաշրջանային անհավասարությանը։ Քաղաքում ապրող երիտասարդը ակնհայտ առավելությունների մեջ է․ հասանելի են կրթական ծրագրեր, ոչ ֆորմալ դասընթացներ, խորհրդատվություն, աշխատանքային փորձ։ Սակայն նույն հնարավորությունները գյուղում բնակվող երիտասարդը պարզապես չունի։
Ռազմավարությունը դա գրեթե չի ձևակերպում։ Արդյունքում վտանգ կա, որ պետական ծրագրերը կուժեղացնեն արդեն գոյություն ունեցող սոցիալական բևեռացումը։ Միջազգային փորձը՝ հատկապես Բալթյան երկրներում, ասում է՝ առանց տարածքային հավասարակշռող քաղաքականության ցանկացած երիտասարդական ռազմավարություն դառնում է ընտրովի՝ միայն քաղաքի համար։
Արտագաղթի հարցը փաստաթղթում թեթևակի նշված է, բայց առանց գործիքի։
Երիտասարդությունը հեռանում է ոչ միայն սոցիալական պայմաններից, այլ՝ զարգացման անորոշությունից։ Եթե ռազմավարությունը չի առաջարկում կարիերայի առաջխաղացման մոդել, վարձատրության մրցունակություն, գիտական աճի հարթակ, ապա այն դառնում է «լավ ապրելու մասին խոսք»։ Իսկ եվրոպական փորձը փաստում է՝ երիտասարդը մնում է այնտեղ, որտեղ կարողանում է աճել, ոչ միայն գոյատևել։
Այդուհանդերձ, ռազմավարությունում կան դրական շեշտադրումներ, որոնք եթե ճիշտ կառավարվեն, կարող են ձևավորել նոր որակի երիտասարդություն։ Նախ՝ ոչ ֆորմալ կրթությունը՝ սա մեր իրական կրթական համակարգի ամենաթույլ օղակներից մեկն է, և այս փաստաթուղթը փորձ է այն ինստիտուցիոնալ դարձնելու։ Երկրորդ՝ երիտասարդական կազմակերպությունների պետական աջակցությունը կարող է բերել ծրագրերի կայունություն, ինչը Հայաստանում երկար տարիներ կախված էր դոնորական տրամադրություններից։ Եվ երրորդ՝ քաղաքացիական մասնակցությունը․ երիտասարդը եթե չի մասնակցում որոշումների կայացմանը, պետությունը տասնամյակների ընթացքում վերարտադրում է նույն կառավարման մշակույթը։
Ի վերջո՝ ռազմավարության հաջողությունը կախված է մեկ բանից․ պատրաստ է արդյոք պետությունը այդ գաղափարները դարձնելու իրական քաղաքականություն՝ ոչ թե լոգոս, այլ պրակտիկա։
Եթե բովանդակությունը չի վերածվում օրենքի, կարգի, բյուջեի ու վերահսկողության մեխանիզմի՝ այն մնում է թղթային տպավորություն։
Պետությունը պետք է խոստումներ չտա, որոնք ինքը չի կարող իրականացնել։ Իսկ երիտասարդը պետք է զգա ոչ թե խրախուսման խոստում, այլ՝ աճի պայման։
Այս ռազմավարությունը ճիշտ ուղղությամբ է, բայց եթե այն չվերածվի չափելի, հաշվարկված, հավասարակշռված քաղաքականության, ապա այն կավելանա Հայաստանի այն փաստաթղթերի գրադարանում, որոնք գրվել են բարձր ոգով և ավարտվել՝ լուռ ծալված։
Երիտասարդը՝ ապագա չէ․ նա ներկա է։ Եվ երկրի ապագան որոշվում է հենց այսօր՝ այս որոշումների ճշգրտությամբ և լրջությամբ։
Երիտասարդության պետական քաղաքականության ռազմավարություն․ գեղեցիկ խոստում, թե՞ համակարգային պատասխանատվություն
Հայաստանի երիտասարդական ռազմավարությունը ձևակերպում է պետության տեսլականը՝ ինչպիսի երիտասարդ է ցանկանում տեսնել վաղը և ինչ գործիքներով պատրաստվում է ձևավորել սերունդը։ Առողջապահության նախարարությունը այն ներկայացրեց բարձրաձայն շեշտադրումներով՝ նոր հմտություններ, քաղաքացիական մասնակցություն, ոչ ֆորմալ կրթություն, երիտասարդական կազմակերպությունների աջակցություն։
Գաղափարախոսությունը արդիական է. ռազմավարությունը փորձ է երիտասարդին դուրս բերել դասագրքային մտածողությունից՝ առաջնորդություն, թիմային պատասխանատվություն, թվային գրագիտություն, մեդիաիմունիտետ զարգացնելու համար։ Աշխարհի առաջատար կրթական համակարգերը վաղուց հասկացել են՝ իսկական մրցակցությունը տեղի է ունենում ոչ այնտեղ, որտեղ բոլորը անգիր անում են, այլ այնտեղ, որտեղ երիտասարդը կարող է վերլուծել, կասկածել և քննարկել։
Սակայն ամենաբարդ շերտը իրագործելիությունն է. փաստաթուղթը զուրկ է ֆինանսական ճշգրտությունից. հայտնի չէ՝ ինչ բյուջեով և ինչ մեխանիզմներով են իրականացվելու ծրագրերը, ինչպես են դրանք կայուն մնալու բարդ տարիներին։ Չկան նաև չափորոշիչներ՝ ինչ է հաջողությունը և ինչ՝ ձախողումը, ժամանակագրություն, պիլոտային մոդելներ կամ մոնիթորինգի մեխանիզմ։
Տարածքային անհավասարությունը ևս մնում է բաց հարց. քաղաքում ապրող երիտասարդը ավելի շատ հնարավորություններ ունի, գյուղում բնակվողը՝ քիչ։ Արտագաղթի հարցը նշված է միայն հռետորական մակարդակում՝ առանց գործիքների, ինչը կարող է հեռացնել երիտասարդությունը այն միջավայրից, որտեղ չի կարող աճել։
Դրական շեշտադրումներ ևս կան. ոչ ֆորմալ կրթության զարգացման փորձը, երիտասարդական կազմակերպությունների աջակցությունը, քաղաքացիական մասնակցությունը կարող են ձևավորել նոր որակի երիտասարդություն։
Եզրափակիչը՝ ռազմավարությունը ճիշտ ուղղությամբ է, բայց եթե այն չվերածվի չափելի, հաշվարկված, հավասարակշռված քաղաքականության, այն կմնա բարձր ոգով գրանցված փաստաթուղթ՝ լուռ ծալված։ Երիտասարդը՝ ապագա չէ․ նա ներկա է, և երկրի ապագան որոշվում է հենց այսօր՝ այս որոշումների ճշգրտությամբ և լրջությամբ։
Երիտասարդը՝ ապագա չէ․ նա ներկա է։ Եվ երկրի ապագան որոշվում է հենց այսօր՝ այս որոշումների ճշգրտությամբ և լրջությամբ։
